Đầu những năm 1960, một nhà tìm hiểu trẻ đã thuyết phục thắng lợi các chỉ huy hàng đầu vn, trong đó có Chủ tịch Hồ Chí Minh, để xây dựng một khu đất gần thủ đô Hà Nội biến thành trường học quốc gia trước tiên của Việt Nam.
“Họ lắng nghe người đàn ông đã đi ra ngoài và tò mò về các loài chim” – Pamela McElwee – trợ lý giáo sư tại ĐH Rutgers, một chuyên gia về lịch sử không gian Việt Nam cho hay.
“Tôi nghĩ là, đó là một tín hiệu về tầm quan trọng của ông ấy”.
 |
|
Tấn sĩ Võ Qúy (ở giữa) đang kiểm tra các mẫu cây xanh ở vietnam năm 1996. Ông nhiều người biết đến với những nghiên cứu đi đầu về động vật hoang dại ở Việt Nam. Ảnh: Kathy Wilhelm/ AP |
Tên ông là Võ Qúy. Ông vừa tắt thở hôm 10/1 tại Hà Nội ở tuổi 87.
Trong suốt 50 năm phân tích, tiến sĩ Qúy nổi tiếng về những tìm hiểu đi đầu về các loài động vật hoang dại ở Việt Nam cũng như những nỗ lực của ông trong việc khôi phục lại không gian sống nhiệt đới đã bị phá hủy bởi chất làm cho rụng lá trong chiến tranh.
“Bạn thực sự có thể gọi ông ấy là thân phụ đẻ của bảo tồn ở vietnam” – David Hulse, trưởng văn phòng của nhóm không gian quả đât WWF ở Thủ đô trong khoảng năm 1992 tới năm 1999 nói.
Giáo sư McElwee đánh giá, nghiên cứu “Các loài chim ở vietnam” của Tấn sĩ Qúy vẫn còn mới mẻ trong lĩnh vực này. Ông đã bắt đầu tìm hiểu thực địa của chính mình trong suốt chiến tranh và cho xuất bản cuốn sách trước tiên tham gia năm 1975.
Dù vậy, những nghiên cứu của ông không giới hạn ở lĩnh vực này hay chỉ trong phòng thử nghiệm.
Ông thường sử dụng vị thế của chính mình như một trong những nhà tự nhiên học hàng đầu vn để chuyển di chế độ, trong đó có ý tưởnrg hành động về đa dạng sinh vật học đầu tiên của vietnam, nhằm mua phương pháp cân bằng giữa sự tạo ra kinh tế và bảo vệ không gian.
Ông Hulse từng bình chọn Trọng tâm Tìm hiểu Khoáng sản và Môi trường do Tiến sĩ Qúy thi công tham gia năm 1985 là cây cầu trước tiên gắn kết các nhà công nghệ vietnam và tập thể nhà khoa học quốc tế.
Tấn sĩ Qúy cũng là người tiên phong trong những cố gắng nhằm thay lá các khu rừng ở vietnam, khác lạ là rừng ngập mặn đã bị tiêu diệt bởi chất độc màu da cam – chất diệt cỏ mà quân đội Mỹ đã rải xuống vietnam trong chiến tranh.
Bí quyết đây khoảng một thập kỷ, Tiến sĩ Qúy từng là người kết nối giữa Việt Nam và Mỹ khi nhị nước tranh biện để cùng nhau giải quyết điều dioxin.
Các cuộc hiệp thương diễn ra rất tinh vi, một phần do vì từ lâu Mỹ đã khẳng định mối địa chỉ giữa yếu tố phơi nhiễm dioxin và các vấn đề sức khỏe chưa được chứng minh công nghệ – ngay cả khi Mỹ từng tài trợ cho các công trình y tế mà Việt Nam gọi là “nạn nhân” dioxin.
Đương nhiên, Tấn sĩ Qúy đã giúp cải thiện các cuộc dàn xếp này, một phần là nhờ dồn vào một chỗ tham gia luận bàn về nhân tố không gian sau chiến tranh thay vì yếu tố con người – theo Susan Hammond, giám đốc Công trình Di sản chiến tranh, một công ty phi lợi nhuận có hội sở tại Vermont chuyên giải quyết các hậu quả về môi trường và sức khỏe sau chiến tranh ở Việt Nam và Lào, cho hay.
“Ông thực sự có rộng rãi tác động trong việc kết nối Mỹ và vn trong vấn đề này, nhưng rất thầm yên ổn và ở phía sau ánh hào quang đãng theo cách thức của Võ Qúy” – bà nói.
Tấn sĩ Võ Qúy sinh ngày 31/12/1929 ở Hà Tĩnh. Ông phân tích ở Trung Quốc trong suốt trận chiến giành độc lập trong khoảng Pháp – giáo sư McElwee cho nhân thức. Sau đó, ông lấy bằng Tiến sĩ ở ĐH Moscow.
Cuối tương lai của mình, Tiến sĩ Qúy từng đơn vị một chương trình nhiều người biết đến về không gian trên Đài Truyền hình vn. Trẻ thơ biết đến ông với biệt danh “giáo sư chim”.
Là học sinh cũ của Tiến sĩ Qúy, bà Lê Thị Vân Huệ - nhà phân tích cao cấp ở Trung tâm Phân tích Khoáng sản và Môi trường – xác nhận ông Qúy đã tắt hơi. Ông bị bệnh tiểu đường và gặp mặt nhân tố về tim và thận – bà nói.
Ông được để mắt bởi hiền thê là bà Lê Thị Thanh và 2 con là Võ Thành Sơn và Võ Thành Giang.
Ông có mối quan hệ gần gũi với Đại tướng Võ Nguyên Giáp – người tạo dựng tuyến đường cho chủ quyền vn bằng cách thức tiến công bại quân Pháp trong trận Điện Biên Phủ năm 1954.
Tấn sĩ Qúy đã biết liên kết khéo léo giữa sự nhạy bén khoa học và phương pháp xử sự - giáo sư McElwee, tác giả cuốn “Forest Are Gold: Trees, People and Environmental Rule in Việt Nam”, nhận định. “Ông ấy biết bí quyết khiến việc với chuỗi hệ thống chính trị”.
Nguyễn Thảo (Theo New York Times)Xem tại: An toan thuc pham mua le tet
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét