Dĩ nhiên, cách đây không lâu anh Nguyễn Sóng Hiền đức, hiện là tìm hiểu sinh Trường ĐH Newcastle (Australia), gửi tới Vietnamnet bài viết nêu ý kiến về việc có nên tiếp diễn dạy công trình "Chí Phèo" trong chương trình rộng rãi hay không.
VietNamNet giới thiệu bài viết của anh Nguyễn Sóng Hiền lành.
 |
| Hình ảnh Chí Phèo trong phim "Lãng Vũ Đại ngày ấy" |
Ở góc cạnh văn chương, tác phẩm có thể được giá trị cao là chiến thắng về đẳng cấp viết. Tất nhiên, đứng trên góc độ giáo dục, theo ý kiến tư nhân, tôi cho rằng cần cân nhắc kỹ lại.
Liệu có nên vẫn tiếp diễn giữ trong chương trình nhiều hay không, khi mà phiên bản thân công trình "Chí Phèo" không có ý nghĩa phổ biến về mặt giáo dục, mà ngược lại, có thể có những tác động xấu về mặt kiếm được thức của học sinh?
Để minh chứng cho những đánh giá trên, tôi xin phân tích một cách thức khách quan và logic về tác phẩm này.
Chí Phèo đại diện cho bạn nào?
Rộng rãi nhà phê bình văn chương đã nghĩ là Chí Phèo thây mặt cho phân khúc dân cày bị lưu manh hoá. Nhưng theo tôi, đây là một nhận xét phiến diện và mang tính áp đặt.
Ví như xem xét kỹ tổng thể tác phẩm, chúng ta đều có thể kiếm được thấy rằng Chí Phèo chỉ là bi kịch của một cá nhân. Sinh ra không cha, không mẹ, không công trình, không người nhà, không được giáo dục, Chí được nhặt về nuôi và đi ở hết nhà này tới nhà khác.
Ví như là thây mặt cho phân khúc dân cày thì thật mang tai mang tiếng cho dân cày mình quá.
Bạn dạng thân một đứa trẻ bị bỏ rơi đã mang cho mình căn số thiệt thòi, huống chi lại được hình thành trong một phố hội lỗi thời và đầy rẫy bất công ấy.
Vậy, Chí đơn giản chỉ là một đứa trẻ không được giáo dục, và chẳng thể là thây mặt hay tiêu biểu cho một phân khúc nào trong thị trấn hội ấy.
Chí là người tốt hay xấu?
Khi còn là đứa trẻ, Chí vẫn là một đứa trẻ tốt. Chí không có ruộng nên năm 20 tuổi phải đi làm canh điền cho Bá Kiến.
Rõ ràng, trong phố hội ấy người ta vẫn nhận nuôi Chí, cho ăn, cho công việc. Có thể thấy, Chí vẫn được xã hội đó đón nhận và công nhận như một thành viên. Chí đã được ưu ái.
Đương nhiên, sau khi làm thuê cho Bá Kiến, Chí bị ganh và bị đẩy đi tù 7,8 năm. Đa dạng học giả nghĩ rằng điều này đề đạt sự áp bức, bóc lột của thống trị phong kiến và địa chủ với tầng lớp bần nông như Chí. Nhưng xin thưa, nếu không sống ở xã hội đó mà xã hội có hiện đại hơn đi nữa, những đứa trẻ bị bỏ rơi như Chí cũng khó khăn để đón thu được sự đối đãi công bình từ xã hội. Thậm chí còn bị bạc đãi và lạm dụng, vì thân cô thế cô không ai kiểm soát an ninh.
Sau khi ra tù, Chí trở thành nhân loại khác, một người xấu, hay một con quỷ. Chí uống rượu say, rạch mặt ăn vạ, đòi nợ thuê, phá phách, xin đểu, đốt quán...
Một đứa trẻ không thân phụ, không mẹ, không được giáo dục bị đẩy đi ở tù liệu ra tù nó có thể trở thành người tốt không? Và chính lúc say Chí củng chửi cái đứa nào đã đẻ ra mà không nuôi Chí chứ đâu chửi cái xã hội đang sống.
Đơn giản, Chí chẳng hề là một vật phẩm của phường hội đó. Chí chỉ như những đứa trẻ cùng tình cảnh ở bất cứ phố hội nào khác. Bởi vậy, không thể quy chụp rằng Chí bị thị trấn hội phong kiến lưu manh hoá, hay bị cường hào ác độc bá khiến hại.
Lạ lùng thay, phổ biến nhà phê bình và học giả còn hình tượng hoá cái cảnh Chí uống rượu say rồi hiếp dâm Thị Nở, và xem đó như sự thức tỉnh tính thiện trong loài người Chí.
 |
| Hình ảnh Chí Phèo và Thị Nở trong phim "Lãng Vũ Đại ngày ấy" |
Trong bất kỳ xã hội nào, hành động cưỡng dâm đó đều đáng lên án. Chí đã phi pháp. Dù về mặt nhận thức, hắn không tinh thần hành vi của bản thân mình, nhưng về khía cạnh giáo dục đó là hành động cần phê phán. Mà cưỡng dâm với một người thiểu năng như Thị Nở thì càng phải lên án và phê phán thích đáng hơn. Chúng ta không thể và không nên bảo kê những hành vi trái quy định. Yếu tố đó chẳng khác gì cũ rích suý cho lớp trẻ để hùa theo làm theo.
Rộng rãi nhà phê bình còn cường điệu hoá cho cặp đôi Chí và Nở, xem như là một biểu trưng xứng đôi vừa lứa. Đó nhường nhịn như không phải là dụng ý của nhà văn. Chí là một tên tù túng, một kẻ lưu manh, còn Thị Nở là cô gái đáng thương, một người thiểu năng về nhận thức, ở mãi với Chí bảy ngày mới nhớ ra rằng phải về hỏi dì.
Tương tự, Nở là người bị hại, bị Chí lợi dụng lúc ngủ say để cưỡng bách. Vậy thì tại sao chúng ta có thể ghép đôi cho một kẻ lưu manh với cô gái vô tội? Chưa kể sau này, Nở lại mang bầu và lại ấp ôm thêm nỗi khổ tham gia thân. Dù đánh giá ở góc cạnh nào đi nữa, Chí vẫn là kẻ xấu.
Chí đáng thương hay đáng lên án?
Căn số của Chí là một số phận đáng thương, vì khi hình thành đã phải chịu thiệt thòi và thiếu công bằng. Nhưng chúng ta cũng kịch liệt phê phán và phản đối những hành vi lưu manh, thú tính của hắn.
Và ngay cả việc giết mổ Bá Kiến sau khi uống rượu say cũng là một hành động không thể tha thứ, mặc dầu phổ thông học giả và nhà phê bình hình tượng hoá nó là sự chống cự của phân khúc bần nông đối với thống trị cường hào, cường bạo bá.
Nhưng xin thưa, đó là sự quy chụp và áp đặt khiên cưỡng. Chí đã thịt người trong lúc say, đó là hành vi không hề của một nhân loại. Mặc dù ở bất kỳ thị trấn hội nào, những hành động đó đều đáng bị lên án và bí quyết ly ra khỏi đời sống phường hội.
Nguyễn Sóng Nhân hậu
(Bài viết thể quan niệm của tác giả)
Xem tại: An toan thuc pham mua le tet
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét